İşitme Cihazı Uygulamalarında Bilgi Eksikliği: Doğru Cihaz Seçimi Neden Bu Kadar Önemli?
İşitme kaybı yaşayan bireyler için işitme cihazı kullanmak, sadece bir cihaz satın almak değil; hayat kalitesini doğrudan etkileyen teknik ve tıbbi bir süreçtir. Ancak yapılan son araştırmalar, bu sürecin en önemli halkası olan işitme cihazı uygulama ve satış merkezlerinde ciddi bilgi ve uygulama eksikleri olduğunu ortaya koyuyor. Yakın Doğu Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, işitme cihazı uzmanlarının tercihlerini mercek altına aldı ve çarpıcı sonuçlara ulaştı.
Araştırma Nasıl Yapıldı?
Türkiye’nin farklı illerinden ve Kuzey Kıbrıs’tan toplam 100 teknik elemana (odyometristler, odyologlar ve sertifikalı çalışanlar) üç farklı işitme kaybı senaryosu sunuldu. Bu senaryolar halk arasında yaygın görülen şu durumları içeriyordu:1. Meniere Hastalığı: Baş dönmesi ve dalgalı işitme kaybı ile karakterize bir durum.
2. Presbiakuzi: Yaşa bağlı olarak ortaya çıkan, özellikle yüksek sesleri duymakta zorlanılan işitme kaybı.
3. Kronik Otit: Kulak zarı deliği ve akıntıyla birlikte seyreden iletim tipi işitme kaybı.
Katılımcılara, bu hastalara hangi kulağı için cihaz verecekleri, hangi cihaz tipini, kalıbını ve teknolojisini seçecekleri soruldu.
Çarpıcı Sonuç: %72 Standartlara Uymuyor
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, katılımcıların %72’sinin işitme cihazı uygulama tercihlerinin genel kabul görmüş standartlarla uyuşmadığıdır. Yani uzmanların büyük bir çoğunluğu, hastanın ihtiyacı olan doğru teknik yapılandırmayı sunmakta zorlanıyor.Öne çıkan hatalar ise oldukça düşündürücü:
• Yanlış Kulak Seçimi: Katılımcıların bir kısmı (19 kişi), işitme cihazını yanlış kulağa takmayı önermiştir. Hatta 17 kişi, hiç duymayan (total kayıp) bir kulağa cihaz takılabileceğini belirtmiştir.• Ventilasyon (Havalandırma) Hataları: İşitme cihazı kalıplarına açılan havalandırma delikleri (ventilasyon), sesin doğal duyulması ve kulağın nefes alması için kritiktir. Ancak araştırmada en sık yapılan hatanın yanlış ventilasyon seçimi olduğu saptanmıştır.
• Teknoloji Kullanımı: Günümüzün gelişmiş cihazlarında bulunan adaptif mikrofonlar (ortama göre yön değiştiren mikrofonlar) ve cep telefonu bağlantısı gibi özelliklerin uzmanlar tarafından yeterince bilinmediği veya önerilmediği görülmüştür.
Hangi Cihaz Tipleri Tercih Ediliyor?
Araştırmaya katılan uzmanlar en çok kanal içi hoparlörlü (RITE) ve kulak arkası (BTE) modelleri tercih etmektedir. Yaşa bağlı işitme kayıplarında (Presbiakuzi) her iki kulağa cihaz önerilmesi doğru bir yaklaşım olarak görülse de, uzmanların bir kısmının hala tek kulak cihaz takmayı önerdiği tespit edilmiştir. Oysa sağlıklı bir duyum için çoğu durumda iki kulağın da desteklenmesi gerekir.Bunun yanı sıra, kulak zarı delik olan veya kronik akıntısı bulunan hastalarda bir alternatif olan kemik yolu işitme cihazları, uzmanların sadece %4'ü tarafından hatırlanmıştır.
Sorunun Kaynağı Ne?
Araştırmacılar, bu hataların sadece kişisel tecrübe eksikliğinden değil, sistemsel bir sorundan kaynaklandığını belirtmektedir. Odyoloji programlarındaki uygulamalı eğitimin yetersizliği ve devlet hastanelerinde işitme cihazı uygulama pratiğinin kısıtlı olması, mezunların pratik alanda eksik kalmasına neden olmaktadır.Kullanıcılar İçin Öneriler
Bu araştırma sonuçları, işitme cihazı alırken sadece cihazın markasına veya fiyatına değil, uygulamayı yapan kişinin uzmanlığına da dikkat etmeniz gerektiğini gösteriyor. Doğru bir uygulama için şunlar hayati önem taşır:• Cihazın takılacağı kulak doğru seçilmeli.
• Kulak kalıbı ve havalandırma kanalı, kişinin işitme kaybına göre özel ayarlanmalı.
• Gürültülü ortamlarda rahat etmek için yönsel mikrofon gibi özellikler hakkında bilgi alınmalı.
İşitme cihazı uygulaması bir terzinin kişiye özel elbise dikmesi gibidir. Eğer ölçüler yanlış alınır ve kumaş (cihaz tipi) yanlış seçilirse, dünyanın en pahalı kumaşına da sahip olsanız o elbise üzerinize oturmayacaktır. Araştırma, ülkemizde bu "ölçü alma" ve "dikim" aşamalarında ciddi bir eğitim ve standart yükseltme ihtiyacı olduğunu vurgulamaktadır.
