Çocuklarda Kulak Enfeksiyonları
Kulak enfeksiyonu nedir?
Kulak enfeksiyonu, kulak zarının arkasında sıvı biriktiğinde ortaya çıkan, genellikle bakterilerin neden olduğu orta kulak iltihabıdır. Herkes kulak enfeksiyonuna yakalanabilir, ancak çocuklar yetişkinlerden daha sık yakalanır. Yapılan bir araştırmaya göre her altı çocuktan beşi üçüncü yaş günlerinde en az bir kulak enfeksiyonuna yakalanmaktadır. Aslında kulak enfeksiyonları, ebeveynlerin çocuklarını doktora götürmelerinin en yaygın nedenidir. Kulak enfeksiyonunun bilimsel adı Otitis Media'dır.
Kulak enfeksiyonunun belirtileri nelerdir?
Üç ana tip kulak enfeksiyonu vardır. Her birinin farklı bir semptom kombinasyonu vardır.
Akut Otitis Media (AOM): Akut orta kulak iltihabı en yaygın kulak enfeksiyonudur. Orta kulağın bazı kısımları enfekte, şişmiş ve kulak zarının arkasında sıvı sıkışmıştır. Bu genellikle kulak ağrısı olarak adlandırılan kulakta ağrıya neden olur. Çocuğunuzun ateşi de olabilir.
Efüzyonlu Otitis Media (EOM): Kulak enfeksiyonu seyrini tamamladıktan sonra sıvı kulak zarının arkasında hapsolduğunda ortaya çıkar. Efüzyonlu otitis media’lı bir çocukta hiçbir semptom olmayabilir, ancak bir doktor kulak zarının arkasındaki sıvıyı özel bir aletle görebilir.
Kronik Otitis Media (KOM): Sıvı orta kulakta uzun süre kaldığında veya enfeksiyon olmamasına rağmen tekrar tekrar geri geldiğinde kronik otitis media meydana gelir. Kronik Otitis Media, çocukların yeni enfeksiyonlarla savaşmasını zorlaştırır ve işitme duyularını da etkileyebilir.
Çocuğumun kulak enfeksiyonu olup olmadığını nasıl anlarım?
Çoğu kulak enfeksiyonu, çocukların nasıl konuşacağını öğrenmeden önce başına gelir. Çocuğunuz "Kulağım ağrıyor" diyecek kadar büyük değilse, dikkat etmeniz gereken birkaç püf nokta:
Kulak enfeksiyonuna genellikle bakteriler neden olur ve genellikle bir çocuğun boğaz ağrısı, soğuk algınlığı veya başka bir üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmesinden sonra başlar. Üst solunum yolu enfeksiyonu bakteriyel ise, bu aynı bakteri orta kulağa yayılabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonuna soğuk gibi bir virüs neden oluyorsa, bakteriler mikrop dostu ortama çekilebilir ve ikincil bir enfeksiyon olarak orta kulağa geçebilir. Enfeksiyon nedeniyle kulak zarının arkasında sıvı birikir.
Kulağın bölümleri
Kulağın üç ana bölümü vardır: Dış kulak (Outer Ear), Orta kulak (Middle Ear) ve İç kulak (Inner Ear). Kulak kepçesi olarak da adlandırılan dış kulak, dışarıda gördüğümüz her şeyi içerir. Kulağın kulak memesine inen kavisli kanadını ve aynı zamanda kulak kanal girişinden başlayıp kulak zarına kadar uzanan kulak kanalını da içerir. Kulak zarı, dış kulağı orta kulaktan ayıran bir zardır.
Kulak enfeksiyonlarının meydana geldiği orta kulak, kulak zarı ile iç kulak arasında yer alır. Orta kulakta, kulak zarından iç kulağa ses titreşimlerini ileten malleus, incus ve stapes adı verilen üç küçük kemik vardır. Orta kulağın kemikleri hava ile çevrilidir.
İç kulak, dengemizi korumamıza yardımcı olan labirenti içerir. Labirentin bir parçası olan koklea, orta kulaktan gelen ses titreşimlerini elektrik sinyallerine dönüştüren salyangoz biçimli bir organdır. İşitme siniri bu sinyalleri kokleadan beyne taşır.
Kulağın diğer yakın kısımları da kulak enfeksiyonlarına karışabilir. Östaki borusu, boğazın üst kısmını orta kulağa bağlayan küçük bir geçittir. Görevi, orta kulağa temiz hava sağlamak, sıvıyı boşaltmak ve hava basıncını burun ile kulak arasında sabit bir seviyede tutmaktır.
Adenoidler, burnun arkasında, boğazın üstünde ve östaki tüplerinin yakınında bulunan küçük doku pedleridir. Adenoidler çoğunlukla bağışıklık sistemi hücrelerinden oluşur. Ağızdan giren bakterileri yakalayarak enfeksiyonla savaşırlar.
Neden çocukların kulak enfeksiyonuna yakalanma olasılığı yetişkinlerden daha fazladır?
Çocukların kulak enfeksiyonlarına yakalanma olasılığının yetişkinlerden daha fazla olmasının birkaç nedeni vardır.
Çocuklarda östaki tüpleri yetişkinlere göre daha küçük ve daha düzdür. Bu, normal koşullar altında bile sıvının kulaktan dışarı akmasını zorlaştırır. Östaki tüpleri, soğuk algınlığı veya başka bir solunum yolu hastalığı nedeniyle şişmiş veya mukusla tıkanmışsa, sıvı boşaltılamayabilir.
Bir çocuğun bağışıklık sistemi bir yetişkininki kadar etkili değildir çünkü hala gelişmektedir. Bu, çocukların enfeksiyonlarla savaşmasını zorlaştırır.
Bağışıklık sisteminin bir parçası olan adenoidler, burun ve ağızdan geçen bakterilere tepki verir. Bazen bakteriler adenoidlere hapsolur ve daha sonra östaki borusuna ve orta kulağa geçebilen kronik bir enfeksiyona neden olur.
Bir doktor orta kulak enfeksiyonunu nasıl teşhis eder?
Bir doktorun yapacağı ilk şey size çocuğunuzun sağlığı hakkında soru sormaktır. Çocuğunuzun son zamanlarda soğuk algınlığı veya boğaz ağrısı oldu mu? Uyumakta güçlük çekiyor mu? Kulaklarını mı çekiyor? Bir kulak enfeksiyonu olası görünüyorsa, bir doktorun anlamasının en basit yolu kulak zarına bakmak için otoskop adı verilen ışıklı bir alet kullanmaktır. Kırmızı, şişkin bir kulak zarı enfeksiyonu gösterir.
Bir doktor ayrıca kulak zarının arkasındaki sıvıyı kontrol etmek için kulak kanalına bir hava üfleyen pnömatik bir otoskop kullanabilir. Normal bir kulak zarı, arkasında sıvı olan bir kulak zarından daha kolay ileri geri hareket eder.
Timpanometre, küçük bir mikrofon ve hoparlörün yanı sıra kulaktaki hava basıncını değiştiren küçük bir cihazdır. Kulak zarının farklı basınçlarda ne kadar esnek olduğunu ölçer.
Akut orta kulak enfeksiyonu nasıl tedavi edilir?
Birçok doktor, bir antibiyotiği yedi ila 10 gün kullanmanız için reçete edecek. Doktorunuz ayrıca ateş ve ağrıya yardımcı olması için ağrı kesiciler veya kulak damlaları önerebilir. Doktorunuz kesin bir kulak iltihabı teşhisi koyamazsa ve çocuğunuzda şiddetli kulak ağrısı veya ateşi yoksa, doktorunuz kulak ağrısının geçip geçmediğini görmek için bir veya iki gün beklemenizi isteyebilir. Doktorlar, kesin olarak teşhis edilemeyen kulak enfeksiyonları olan bu çocukların, özellikle 6 aydan 2 yıla kadar gözlemlenmesini ve yakından takip edilmesini isteyebilir.
Bazen kulak ağrısına enfeksiyon neden olmaz ve bazı kulak enfeksiyonları antibiyotikler olmadan iyileşebilir. Semptomların başlamasından sonraki 48 ila 72 saat içinde herhangi bir iyileşme olmazsa, doktorlar antibiyotik tedavisine başlanmasını önerir. Antibiyotiklerin dikkatli ve iyi bir sebeple kullanılması, antibiyotiklere dirençli hale gelen bakterilerin gelişmesini önlemeye yardımcı olur.
Doktorunuz bir antibiyotik reçete ederse, çocuğunuzun tam olarak reçete edildiği gibi ve tam süre boyunca almasını sağlamak önemlidir. Çocuğunuz birkaç gün içinde daha iyi görünse de, enfeksiyon hala kulaktan tamamen temizlenmemiştir. İlacı çok erken bırakmak, enfeksiyonun geri gelmesine sebep olabilir. Doktorunuzun enfeksiyonun geçip geçmediğini kontrol edebilmesi için çocuğunuzun takip randevusunu kaçırmamanız önemlidir.
Çocuğumun iyileşmesi ne kadar sürer?
Çocuğunuz, doktora gittikten birkaç gün sonra kendini daha iyi hissetmeye başlamalıdır. Birkaç gün geçti ve çocuğunuz hala hasta görünüyorsa, doktorunuzu arayın. Çocuğunuzun farklı bir antibiyotiğe ihtiyacı olabilir. Enfeksiyon geçtikten sonra sıvı orta kulakta kalabilir, ancak genellikle üç ila altı hafta içinde kaybolur.
Çocuğum kulak enfeksiyonu kapmaya devam ederse ne olur?
Bir orta kulak enfeksiyonunun geri gelmesini önlemek için, çocuğunuzu riske atabilecek bazı faktörleri sınırlandırmaya çalışalım. Örneğin; sigara içen kişilerin yanında olmamak ve biberonla yatmamak gibi. Bu önlemlere rağmen, bazı çocuklar, yılda beş veya altıya kadar orta kulak enfeksiyonu geçirmeye devam edebilir. Doktorunuz, işlerin kendiliğinden düzelip düzelmediğini görmek için birkaç ay beklemek isteyebilir, ancak enfeksiyonlar geri gelmeye devam ederse ve antibiyotikler işe yaramazsa, birçok doktor kulak zarına küçük bir ventilasyon tüpü yerleştiren cerrahi bir prosedür önerecektir. Hava akışını iyileştirir ve orta kulakta sıvı birikmesini önler. En sık kullanılan tüpler altı ila dokuz ay boyunca yerinde kalır ve düşene kadar takip ziyaretleri gerektirir. Tüplerin yerleştirilmesi hala enfeksiyonları engellemiyorsa, doktor enfeksiyonun östaki tüplerine yayılmasını önlemek için adenoidleri çıkarmayı düşünebilir.
Kulak enfeksiyonları önlenebilir mi?
Şu anda, kulak enfeksiyonlarını önlemenin en iyi yolu, bunlarla ilişkili risk faktörlerini azaltmaktır. İşte çocuğunuzun kulak enfeksiyonu riskini azaltmak için yapabileceğiniz bazı şeyler şunlardır;
Çocuğunuzu gribe karşı aşılayın. Çocuğunuzun her yıl grip veya grip aşısı olduğundan emin olun.
Çocuğunuza konjuge pnömokok aşısı (PCV13) aşısı yaptırmanız önerilir. PCV13, önceki aşı olan PCV7'den daha fazla enfeksiyona neden olan bakteri türüne karşı koruma sağlar. Çocuğunuz zaten PCV7 aşısına başlamışsa, PCV13'e nasıl geçileceği konusunda doktorunuza danışın. 2 yaşın altındaki çocukların 2 aylıktan başlayarak aşılanmasını önerilmektedir. Araştırmalar, aşılanmış çocukların aşı olmayan çocuklara göre çok daha az kulak enfeksiyonu geçirdiğini göstermiştir. Aşı, kreşteki çocuklar için şiddetle tavsiye edilir.
Ellerinizi sık sık yıkayın. Elleri yıkamak mikropların yayılmasını önler ve çocuğunuzun soğuk algınlığı veya gripten korunmasına yardımcı olabilir.
Bebeğinizi sigara dumanına maruz bırakmayın. Araştırmalar, sigara içenlerin yanında olan bebeklerin daha fazla kulak enfeksiyonu olduğunu göstermiştir.
Hasta çocukların birlikte vakit geçirmesine izin vermeyin. Çocuğunuz veya oyun arkadaşları hastalandığında çocuğunuzun diğer çocuklara maruz kalmasını mümkün olduğunca sınırlayın.
Kulak enfeksiyonu nedir?
Kulak enfeksiyonu, kulak zarının arkasında sıvı biriktiğinde ortaya çıkan, genellikle bakterilerin neden olduğu orta kulak iltihabıdır. Herkes kulak enfeksiyonuna yakalanabilir, ancak çocuklar yetişkinlerden daha sık yakalanır. Yapılan bir araştırmaya göre her altı çocuktan beşi üçüncü yaş günlerinde en az bir kulak enfeksiyonuna yakalanmaktadır. Aslında kulak enfeksiyonları, ebeveynlerin çocuklarını doktora götürmelerinin en yaygın nedenidir. Kulak enfeksiyonunun bilimsel adı Otitis Media'dır.
Kulak enfeksiyonunun belirtileri nelerdir?
Üç ana tip kulak enfeksiyonu vardır. Her birinin farklı bir semptom kombinasyonu vardır.
Akut Otitis Media (AOM): Akut orta kulak iltihabı en yaygın kulak enfeksiyonudur. Orta kulağın bazı kısımları enfekte, şişmiş ve kulak zarının arkasında sıvı sıkışmıştır. Bu genellikle kulak ağrısı olarak adlandırılan kulakta ağrıya neden olur. Çocuğunuzun ateşi de olabilir.
Efüzyonlu Otitis Media (EOM): Kulak enfeksiyonu seyrini tamamladıktan sonra sıvı kulak zarının arkasında hapsolduğunda ortaya çıkar. Efüzyonlu otitis media’lı bir çocukta hiçbir semptom olmayabilir, ancak bir doktor kulak zarının arkasındaki sıvıyı özel bir aletle görebilir.
Kronik Otitis Media (KOM): Sıvı orta kulakta uzun süre kaldığında veya enfeksiyon olmamasına rağmen tekrar tekrar geri geldiğinde kronik otitis media meydana gelir. Kronik Otitis Media, çocukların yeni enfeksiyonlarla savaşmasını zorlaştırır ve işitme duyularını da etkileyebilir.
Çocuğumun kulak enfeksiyonu olup olmadığını nasıl anlarım?
Çoğu kulak enfeksiyonu, çocukların nasıl konuşacağını öğrenmeden önce başına gelir. Çocuğunuz "Kulağım ağrıyor" diyecek kadar büyük değilse, dikkat etmeniz gereken birkaç püf nokta:
- Kulaklarını çekiştirme veya çekme
- Huzursuzluk ve ağlama
- Uyku problemi
- Ateş (özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda)
- Kulaktan sıvı akması
- Denge sorunları
- Düşük sesleri duymada sorun
Kulak enfeksiyonuna genellikle bakteriler neden olur ve genellikle bir çocuğun boğaz ağrısı, soğuk algınlığı veya başka bir üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmesinden sonra başlar. Üst solunum yolu enfeksiyonu bakteriyel ise, bu aynı bakteri orta kulağa yayılabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonuna soğuk gibi bir virüs neden oluyorsa, bakteriler mikrop dostu ortama çekilebilir ve ikincil bir enfeksiyon olarak orta kulağa geçebilir. Enfeksiyon nedeniyle kulak zarının arkasında sıvı birikir.
Kulağın bölümleri
Kulağın üç ana bölümü vardır: Dış kulak (Outer Ear), Orta kulak (Middle Ear) ve İç kulak (Inner Ear). Kulak kepçesi olarak da adlandırılan dış kulak, dışarıda gördüğümüz her şeyi içerir. Kulağın kulak memesine inen kavisli kanadını ve aynı zamanda kulak kanal girişinden başlayıp kulak zarına kadar uzanan kulak kanalını da içerir. Kulak zarı, dış kulağı orta kulaktan ayıran bir zardır.
Kulak enfeksiyonlarının meydana geldiği orta kulak, kulak zarı ile iç kulak arasında yer alır. Orta kulakta, kulak zarından iç kulağa ses titreşimlerini ileten malleus, incus ve stapes adı verilen üç küçük kemik vardır. Orta kulağın kemikleri hava ile çevrilidir.
İç kulak, dengemizi korumamıza yardımcı olan labirenti içerir. Labirentin bir parçası olan koklea, orta kulaktan gelen ses titreşimlerini elektrik sinyallerine dönüştüren salyangoz biçimli bir organdır. İşitme siniri bu sinyalleri kokleadan beyne taşır.
Kulağın diğer yakın kısımları da kulak enfeksiyonlarına karışabilir. Östaki borusu, boğazın üst kısmını orta kulağa bağlayan küçük bir geçittir. Görevi, orta kulağa temiz hava sağlamak, sıvıyı boşaltmak ve hava basıncını burun ile kulak arasında sabit bir seviyede tutmaktır.
Adenoidler, burnun arkasında, boğazın üstünde ve östaki tüplerinin yakınında bulunan küçük doku pedleridir. Adenoidler çoğunlukla bağışıklık sistemi hücrelerinden oluşur. Ağızdan giren bakterileri yakalayarak enfeksiyonla savaşırlar.
Neden çocukların kulak enfeksiyonuna yakalanma olasılığı yetişkinlerden daha fazladır?
Çocukların kulak enfeksiyonlarına yakalanma olasılığının yetişkinlerden daha fazla olmasının birkaç nedeni vardır.
Çocuklarda östaki tüpleri yetişkinlere göre daha küçük ve daha düzdür. Bu, normal koşullar altında bile sıvının kulaktan dışarı akmasını zorlaştırır. Östaki tüpleri, soğuk algınlığı veya başka bir solunum yolu hastalığı nedeniyle şişmiş veya mukusla tıkanmışsa, sıvı boşaltılamayabilir.
Bir çocuğun bağışıklık sistemi bir yetişkininki kadar etkili değildir çünkü hala gelişmektedir. Bu, çocukların enfeksiyonlarla savaşmasını zorlaştırır.
Bağışıklık sisteminin bir parçası olan adenoidler, burun ve ağızdan geçen bakterilere tepki verir. Bazen bakteriler adenoidlere hapsolur ve daha sonra östaki borusuna ve orta kulağa geçebilen kronik bir enfeksiyona neden olur.
Bir doktor orta kulak enfeksiyonunu nasıl teşhis eder?
Bir doktorun yapacağı ilk şey size çocuğunuzun sağlığı hakkında soru sormaktır. Çocuğunuzun son zamanlarda soğuk algınlığı veya boğaz ağrısı oldu mu? Uyumakta güçlük çekiyor mu? Kulaklarını mı çekiyor? Bir kulak enfeksiyonu olası görünüyorsa, bir doktorun anlamasının en basit yolu kulak zarına bakmak için otoskop adı verilen ışıklı bir alet kullanmaktır. Kırmızı, şişkin bir kulak zarı enfeksiyonu gösterir.
Bir doktor ayrıca kulak zarının arkasındaki sıvıyı kontrol etmek için kulak kanalına bir hava üfleyen pnömatik bir otoskop kullanabilir. Normal bir kulak zarı, arkasında sıvı olan bir kulak zarından daha kolay ileri geri hareket eder.
Timpanometre, küçük bir mikrofon ve hoparlörün yanı sıra kulaktaki hava basıncını değiştiren küçük bir cihazdır. Kulak zarının farklı basınçlarda ne kadar esnek olduğunu ölçer.
Akut orta kulak enfeksiyonu nasıl tedavi edilir?
Birçok doktor, bir antibiyotiği yedi ila 10 gün kullanmanız için reçete edecek. Doktorunuz ayrıca ateş ve ağrıya yardımcı olması için ağrı kesiciler veya kulak damlaları önerebilir. Doktorunuz kesin bir kulak iltihabı teşhisi koyamazsa ve çocuğunuzda şiddetli kulak ağrısı veya ateşi yoksa, doktorunuz kulak ağrısının geçip geçmediğini görmek için bir veya iki gün beklemenizi isteyebilir. Doktorlar, kesin olarak teşhis edilemeyen kulak enfeksiyonları olan bu çocukların, özellikle 6 aydan 2 yıla kadar gözlemlenmesini ve yakından takip edilmesini isteyebilir.
Bazen kulak ağrısına enfeksiyon neden olmaz ve bazı kulak enfeksiyonları antibiyotikler olmadan iyileşebilir. Semptomların başlamasından sonraki 48 ila 72 saat içinde herhangi bir iyileşme olmazsa, doktorlar antibiyotik tedavisine başlanmasını önerir. Antibiyotiklerin dikkatli ve iyi bir sebeple kullanılması, antibiyotiklere dirençli hale gelen bakterilerin gelişmesini önlemeye yardımcı olur.
Doktorunuz bir antibiyotik reçete ederse, çocuğunuzun tam olarak reçete edildiği gibi ve tam süre boyunca almasını sağlamak önemlidir. Çocuğunuz birkaç gün içinde daha iyi görünse de, enfeksiyon hala kulaktan tamamen temizlenmemiştir. İlacı çok erken bırakmak, enfeksiyonun geri gelmesine sebep olabilir. Doktorunuzun enfeksiyonun geçip geçmediğini kontrol edebilmesi için çocuğunuzun takip randevusunu kaçırmamanız önemlidir.
Çocuğumun iyileşmesi ne kadar sürer?
Çocuğunuz, doktora gittikten birkaç gün sonra kendini daha iyi hissetmeye başlamalıdır. Birkaç gün geçti ve çocuğunuz hala hasta görünüyorsa, doktorunuzu arayın. Çocuğunuzun farklı bir antibiyotiğe ihtiyacı olabilir. Enfeksiyon geçtikten sonra sıvı orta kulakta kalabilir, ancak genellikle üç ila altı hafta içinde kaybolur.
Çocuğum kulak enfeksiyonu kapmaya devam ederse ne olur?
Bir orta kulak enfeksiyonunun geri gelmesini önlemek için, çocuğunuzu riske atabilecek bazı faktörleri sınırlandırmaya çalışalım. Örneğin; sigara içen kişilerin yanında olmamak ve biberonla yatmamak gibi. Bu önlemlere rağmen, bazı çocuklar, yılda beş veya altıya kadar orta kulak enfeksiyonu geçirmeye devam edebilir. Doktorunuz, işlerin kendiliğinden düzelip düzelmediğini görmek için birkaç ay beklemek isteyebilir, ancak enfeksiyonlar geri gelmeye devam ederse ve antibiyotikler işe yaramazsa, birçok doktor kulak zarına küçük bir ventilasyon tüpü yerleştiren cerrahi bir prosedür önerecektir. Hava akışını iyileştirir ve orta kulakta sıvı birikmesini önler. En sık kullanılan tüpler altı ila dokuz ay boyunca yerinde kalır ve düşene kadar takip ziyaretleri gerektirir. Tüplerin yerleştirilmesi hala enfeksiyonları engellemiyorsa, doktor enfeksiyonun östaki tüplerine yayılmasını önlemek için adenoidleri çıkarmayı düşünebilir.
Kulak enfeksiyonları önlenebilir mi?
Şu anda, kulak enfeksiyonlarını önlemenin en iyi yolu, bunlarla ilişkili risk faktörlerini azaltmaktır. İşte çocuğunuzun kulak enfeksiyonu riskini azaltmak için yapabileceğiniz bazı şeyler şunlardır;
Çocuğunuzu gribe karşı aşılayın. Çocuğunuzun her yıl grip veya grip aşısı olduğundan emin olun.
Çocuğunuza konjuge pnömokok aşısı (PCV13) aşısı yaptırmanız önerilir. PCV13, önceki aşı olan PCV7'den daha fazla enfeksiyona neden olan bakteri türüne karşı koruma sağlar. Çocuğunuz zaten PCV7 aşısına başlamışsa, PCV13'e nasıl geçileceği konusunda doktorunuza danışın. 2 yaşın altındaki çocukların 2 aylıktan başlayarak aşılanmasını önerilmektedir. Araştırmalar, aşılanmış çocukların aşı olmayan çocuklara göre çok daha az kulak enfeksiyonu geçirdiğini göstermiştir. Aşı, kreşteki çocuklar için şiddetle tavsiye edilir.
Ellerinizi sık sık yıkayın. Elleri yıkamak mikropların yayılmasını önler ve çocuğunuzun soğuk algınlığı veya gripten korunmasına yardımcı olabilir.
Bebeğinizi sigara dumanına maruz bırakmayın. Araştırmalar, sigara içenlerin yanında olan bebeklerin daha fazla kulak enfeksiyonu olduğunu göstermiştir.
Hasta çocukların birlikte vakit geçirmesine izin vermeyin. Çocuğunuz veya oyun arkadaşları hastalandığında çocuğunuzun diğer çocuklara maruz kalmasını mümkün olduğunca sınırlayın.
